شورا اسلامی، شورای زیست اسلامی

#یادداشت
#مشخصات_اسلام
#شورا
#زیست_اسلامی
#محمد_هادی_جوهری
#یادداشت_124
#جلسه_348

 

🔰شورا اسلامی، شورای زیست اسلامی🔰

اصل شورا در مسائل اجتماعی از نظر اسلامی،اصلی معتبر است. در مواردی که نصی از اسلام وارد نشده مسلمین باید روش عملی خود را با شورا و فکر جمعی انتخاب نمایند.
اما ویژگی این شورا چیست ؟
شورایی که اسلام برای تصمیم گیری ها به آن ارجاع داده است، شورایی با ساخت اسلامی است. شورایی است در محیط و فضای اسلامی، یعنی اعضای شورا با قرار گیری در یک زیست اسلامی سعی می کنند تصمیم هایی را اتخاذ نمایند که با روح کلی اسلام همراه تر باشد. اساسا شورا یعنی تصمیم گیری عقل جمعی. فلذا در شورا، عقلا با گفت و گو و همفکری با یکدیگر و استفاده از زیست و تجربه اسلامی خویش در زندگی ، به تصمیم های عاقلانه دست پیدا می کنند.
فلذا شورایی که در اسلام به آن توجه شده است، شورای مسلمین می باشد. مهم ترین ویژگی شورای مسلمین، زیست در محیط اسلامی می باشد.

مساله ی شورا در دین شریف اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم

#يادداشت
#مشخصات_اسلام
#میرزا_علی_کرانی
#یادداشت_67
#جلسه_348

یکی از اقدامات مفید برای بررسی بهتر و بیشتر مساله ی شورا در دین شریف اسلام، و اینکه فرمایش قرآن کریم ( امرهم شوری بینهم ) و شواهد مختلف از سیره ی نبوی (ص) چه دلالاتی دارند، رجوعی به فهم مردم آن عصر از مقوله ی شوری و شیوه ی تعاملشان با این مساله است.

اولین سوال این است که آیا پیش از اسلام تصوری از شورا وجود داشته است؟ و در میان بشریت اداره ی شورایی سابقه ای داشته است یا خیر؟ که پاسخ مثبت است. یکی از برجسته ترین مثال های اداره ی شورایی در زمان پیش از اسلام و بلکه در کل تاریخ بشر « سنای روم » است.

سنای روم سابقه ی بسیار طولانی دارد به طوریکه تشکیل آن از حدود سال 753 پیش از میلاد مسیح (ع) و تا سالها پس از میلاد استمرار داشته است اعضای آن تا 900 نفر هم گزارش شده اند. سناتور ها نمایندگان مردم محسوب میشده اند که با سازه کار خاصی در سنا قرار میگرفته اند. سنا بسته به شرایط مختلف سیاسی اجتماعی در دوران های مختلف دارای قوت و ضعف در اعمال نظر بوده است، اما کلیت حرکت آن به صورت تصمیم گیری شورایی و البته با وجود طبقه بندی سناتور ها بوده است.

در مکه نیز در عصر جاهلیت چنین سازوکاری مرسوم بوده است. مکانی وجود داشته است به نام دارالندوه، که در آن بزرگان قریش گرد هم جمع میشده اند و مسائل مهم شان را مورد بررسی و تصمیم گیری قرار میداده اند.

اعضای آن تا دوره ای که مالکیت دارالندوه در اختیار بنی قصی بوده عبارت بوده اند از : فرزندان قصی بن کلاب بدون شرط سنی، و از سایر طوایف به شرط داشتن سن بالای 40 سال میتوانستند عضو شوند که البته استثناء هایی هم داشته است. گفته میشود ابوجهل در سن 30 سالگی در آنجا عضو شده است و همچنین پیامبر اکرم (ص) نیز درسن حدود 20 سالگی برای انعقاد پیمان حلف الفضول به همراه عموهایشان در جلسات تصمیم گیری حضور داشته اند.

پیمان هایی از قبیل حلف الفضول، پیمان تحریم مسلمانان ساکن شعب ابیطالب ع، پیمان قتل پیامبر ص در لیله المبیت، و همچنین اعلان جنگ ها و … در این مکان و در شورایی که در آنجا تشکیل میشده صورت میپذیرفته است.

مورد دیگر سازوکاری است که قبیله ی بنی ساعده از خزرجیان مدینه داشته اند و در مکانی معروف به سقیفه ی بنی ساعده اجتماع میکرده اند و امور مهم شان را به شور میگذاشتند و تصمیم میگرفتند.

از جمله اتفاقات تاریخی ای که در این مکان واقع شده است جلسه ای است که پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) برگزار شد و در ابتدا بنا بر دعوت سعد بن عباده رییس قبیله ی خزرج، اوسیان و خزرجیان جهت شور اجتماع میکنند؛ بنا بر برخی تحلیل های برآمده از گفتگوهای آن جلسه ابتداءا بنا بوده است مساله ی شیوه ی اداره ی مدینه پس از رحلت پیامبر ص و بازگشت احتمالی مهاجرین به مکه مورد بحث قرار گیرد که نهایتا با حضور افرادی از مهاجرین در جلسه موضوع بحث تغییر میکند و منجر به آن حادثه ی کذا میشود.

این سنخ شواهد تاریخی میتواند به ما نشان بدهد که بستر کلی فهم مساله ی شورا چگونه بوده است. خصوصا آنکه شواهدی از شوراهایی در عرب پیش از حکومت پیامبر ص و پس از آن در دست هست.

با توجه به آنکه حضرت آقا در فرمایشاتشان چند مرتبه همین آیه ی شریفه ی « و امرهم شوری بینهم » را مستند مردمسالاری قرار میدهند میتوان چنین مسائلی را مورد مداقه قرار داد تا بتوان به کیفیت اقامه ی مردمسالاری در عصر نبی مکرم (ص) بیشتر پی برد و بلکه از آن به قواعدی دست یافت:

آیا پیامبر اکرم ص شرایط خاصی را برای حضور در جلسه ی شور معین میفرموده اند؟ از قبیل شرط سنی، یا سهم بندی قبایل، یا میزان ایمان و ..؟

چه سنخ مسائلی را ایشان به شور میگذاشتند؟

کیفیت تعاملشان با نظرات مطروحه در شورا چگونه بوده است؟

کیفیت تعامل اعضای شورا با نظرات پیامبر اکرم ص چگونه بوده است؟

آیا میزان خاصی از قبیل اکثریت بودن و … در جمع بندی نظرات به شور گذاشته شده وجود داشته است؟

آیا برگزاری شورا همیشگی بوده است؟ یا موسمی بوده است؟ یا صرفا در برخی مسائل بوده است؟ و …

تنوع حاکم شرع برای حکم برطرف کننده تزاحم حق فرد و جامعه

#يادداشت
#مشخصات_اسلام
#عقيل_رضانسب
#يادداشت_266 (بخش 1)
#جلسه_348

💠 تنوع حاکم شرع برای حکم برطرف کننده تزاحم حق فرد و جامعه

شهید مطهری وقتی «قاعده تقدم حق جامعه بر فرد عند التزاحم» را مطرح می کنند، یک عنصر انسانی ویژه برای اجرای این قاعده در شرایط پیچیده قرار می دهند و می فرمایند: «حاكم شرعی در اين موارد تصميم می‏گيرد.» [مجموعه آثار شهيد مطهري (وحى و نبوت)، ج‏2، ص: 242] سؤالی که اینجا مطرح می شود این است که منظور از #حاکم_شرع در اینجا کیست؟

در هنگام مراجعه به کتب فقها در اطلاق عنوان حاکم شرع با یک تنوعی مواجه می شوم که به طور خلاصه سه معنای زیر را شامل می شود:
1. ولی فقیه (حاکم منصوب از طرف خدا)
2. مرجع تقلید
3. قاضی
4. سمتی خاص با همین عنوان از طرف ولی فقیه

1️⃣ ولی فقیه
🏷 يكى از عواملى كه كار انطباق اسلام با مقتضيات‏ [زمان و به عبارت بهتر] با نيازمنديهاى زمان را آسان مى‏كند، اختيارات بسيار وسيعى است كه خود اسلام به حاكم شرعى داده [مجموعه آثار شهید مطهری (اسلام و نيازهاى زمان(1 و 2))، ج‏21، ص: 318]
🏷 اگر حاكم شرع حكم كند كه اوّل ماه است حجيّت آن به مقلدين او اختصاص ندارد‌
، بلكه حتّى بر حاكم ديگر هم حجّت است، اگر اشتباه او يا اشتباه دليل او ثابت نباشد. [تحرير الوسيلة – ترجمه؛ ج‌1، ص: 543]
🏷 [در مسئله رؤیت هلال] لازم نيست كه شهادت دو عادل در نزد حاكم شرع باشد‌
، بلكه هر كسى شهادت آنان را بشنود، برايش حجّت است، بلكه اگر نزد حاكم شرع شهادت دهند و چون عدالت آنان براى حاكم ثابت نباشد شهادتشان را ردّ كند، ولى نزد غير حاكم، عادل باشند، واجب است، او به شهادت آنان ترتيب اثر داده، روزه بگيرد يا افطار كند. [تحرير الوسيلة – ترجمه؛ ج‌1، ص:542]

2️⃣ مرجع تقلید
🏷 مسألۀ 11- اگر به ذمّه مستحق بدهى باشد، براى او جايز است آن را با اذن حاكم شرع احتياطا- اگر اقوى نباشد- خمس حساب كند‌، كما اين كه حساب كردن سهم امام (عليهم السّلام) موكول به نظر حاكم شرع است.[تحرير الوسيلة – ترجمه؛ ج‌2، ص: 109]
🏷 مسألة 823: لو حكم حاكم شرع باعتقاده أنّ الشفعة تثبت مع الكثرة‌ ، لم يعترض عليه من لا يعتقد ذلك من الحكّام. [تذكرة الفقهاء – علامه حلی (ط – الحديثة)؛ ج‌12، ص: 358]
🏷 فصل اوّل در حكم جماعتى كه حاكم شرع ايشان را از مال ايشان منع نموده باشد‌ به سبب تعلق حقّ غيرى به مال ايشان، يا جهت حفظ مال ايشان از ضايع شدن. وآنها ده قومند: 1. طفلان، 2. دیوانگان 3. سفيهان 4. بيمارانى كه در آن مرض فوت شوند، 5. جماعتى كه متاعى فروخته باشند، 6. جماعتى كه متاعى خريده باشند و قيمت آن را نداده باشند، 7. غلامانى كه آقاهاى ايشان با ايشان قرار كرده باشند كه مبلغى معيّن بدهند و آزاد شوند، 8. جماعتى كه از دين اسلام برگرديده باشند و پدران ايشان كافر بوده باشند، 9. جماعتى كه مال خود را جهت دَيْنى پيش كسى گرو كرده باشند، 10 : مفلسانى كه مالهاى ايشان از قرضِ قرضخواهان ناقص باشد، [جامع عباسى و تكميل آن / شیخ بهائی (محشى، ط – جديد)، ص: 522-520]
🏷 سؤال 168 [لزوم قصد قربت به هنگام پرداخت وجوه برّيه به حاكم شرع يا فقير]
وجوه بريه كه تسليم مأذون حاكم شرع مى‌نمايند بايد قصد قربت نمايد در دفع به فقير، يا نه؟ و در رد مظالم قصد قربت و تصدق لازم است، يا نه؟
جواب: قصد قربت بايد حين الدفع إلى المستحق باشد، يا حين الدفع إلى نائبه، أو وليه. و حاكم شرع و وكيل أو به منزله مستحق مى‌باشد پس بايد حين الدفع إليهما قصد قربت كند. [سؤال و جواب (للسيد اليزدي)؛ ص: 92]
🔺همچنین از … برای جانشین وصی هم حکم کرده اند [سؤال و جواب (للسيد اليزدي)؛ ص: 404] و هم حکم داده به اینکه به عنوان حاکم شرع جامع الشرایط وصی می باشد:
🏷 زيد و عمرو را وصى نموده كه فلان مبلغ را به مصرف خمس و مال امام عليه السلام و مظالم و زكات و صوم و صلاة برساند در مدت يك سال لا غير. و حال ورثه.
مصارف مرقومه را در اين مدت كه موصى قرار داده، قبول نمى‌نمايد. و اگر وصى وارث را الزام نمايد، مظنه ضرر و فتنه بل قتل نفوس محترمه را دارد. و اگر به طورى كه وراث مى‌خواهند اعمال موصى بعمل آيد، سالها طول مى‌كشد. آيا وصى مى‌تواند اين وصايت را واگذار به حاكم شرع نمايد يا نه؟
جواب: بسم اللّٰه الرحمن الرحيم اگر شرط نشده باشد مباشرت خود وصى بنفسه، مى‌تواند، بلكه واجب است واگذار كند به حاكم شرع جامع الشرائط، يا شخص عادل ديگر به نحو توكيل. [سؤال و جواب (للسيد اليزدي)، ص: 431‌]
🏷 101. آيا در عمل به دستورات حاكم شرع، شرايط تقليد از مجتهد نيز معتبر است؟
ج. بله، حاكم شرع همان مجتهد جامع الشرائط است. [استفتاءات (بهجت)؛ ج‌1، ص: 35]

تنوع حاکم شرع برای حکم برطرف کننده تزاحم حق فرد و جامعه

#يادداشت
#مشخصات_اسلام
#عقيل_رضانسب
#يادداشت_266 (بخش 2)
#جلسه_348

💠 تنوع حاکم شرع برای حکم برطرف کننده تزاحم حق فرد و جامعه

3️⃣ قاضی
🏷 مسألۀ 12- اگر مدعى، مرافعه را نزد حاكم شرع ببرد‌، و حاكم، «مدعى عليه» را طلب نمايد، بر او واجب است حاضر شود، و تخلف جايز نيست. [تحرير الوسيلة – ترجمه؛ ج‌2، ص: 325]
🏷 مسألۀ 4- اگر نشوز از زوجين واقع شود به طورى كه خوف شقاق و جدايى بين آنها باشد و امر آنها به حاكم شرع كشانده شود، بايد دو حكم تعيين كند: يك حكم از طرف شوهر و يك حكم از طرف زن [تحرير الوسيلة – ترجمه؛ ج‌3، ص: 545]
🔺 این مورد می تواند علاوه بر قاضی شامل مرجع تقلید هم شود، ولی معمولا دعواها این میزان خُرد نزد ولی فقیه برده نمی شود.
🏷 مسألۀ 10- اگر مظاهره بر ترك دخول صبر كند اعتراضى نيست و اگر صبر نكند مرافعه را به حاكم شرع مى‌برد‌، پس او را حاضر مى‌كند و بين رجوع به زن بعد از كفاره دادن و بين طلاق او‌ مخيّر مى‌كند پس اگر يكى از آنها را اختيار نمايد كه همان است وگرنه از وقت مرافعه، سه ماه به او مهلت مى‌دهد پس اگر مدت او منقضى شد و يكى از آنها را اختيار نكرد او را حبس مى‌كند و در مأكل و مشرب بر او تنگ مى‌گيرد تا يكى از آنها را اختيار نمايد و او را بر يكى از آنها مجبور نمى‌نمايد و از طرف او طلاق نمى‌دهد. [تحرير الوسيلة – ترجمه، ج‌3، ص: 637‌]
🏷 مسألۀ 11- لعان فقط نزد حاكم شرع واقع مى‌شود‌ و احوط آن است كه حتى نزد كسى كه از طرف حاكم براى اين منظور منصوب هم شده، واقع نشود. [تحرير الوسيلة – ترجمه؛ ج‌3، ص: 647]
🏷 هفتم: هر گاه توبه كند بيش از آن كه نزد حاكم شرع ثابت شود‌، حدّش نمى‌زنند، و اگر بعد از ثابت شدن توبه كند، مشهور آن است كه ساقط نمى‌شود، و حد مى‌زنند او را. [حدود و قصاص و ديات (مجلسى)؛ ص: 19]

4️⃣ سمتی خاص با همین عنوان از طرف ولی فقیه
🔺 حضرت امام خمینی ره آقای رازینی را که قاضی بود با عنوان حاکم شرع دادگاه ویژه روحانیت نصب فرمودند:
🏷 جناب حجت الاسلام، آقاى على رازينى- دامت افاضاته‏ نظر به اهميت و لزوم حفظ شئون روحانيت و حوزه‏هاى علميه، جنابعالى را با حفظ سمت به عنوان حاكم شرع دادگاه ويژه روحانيت منصوب مى‏نمايم تا بر طبق موازين شرع مقدس به جرايم روحانى نمايان رسيدگى نماييد. [صحيفه امام، ج‏20، ص: 285]
🔺 از این به بعد خود آقای رازینی هم با همین عنوان از حضرت امام استفتائاتی داشته است. [صحيفه امام، ج‏20، ص: 487]

❇️ چیزی که نسبت به قاعده مذکور می توان گفت این است که همه مواردی که به عنوان حاکم شرع دانسته شده است می توانند مصداق عنوان حاکم شرع گفته شده باشند، هر کدام به میزان حیطه ای که تحت تسلط دارد و حکم او در آن نافذ است می تواند با حفظ قاعده کلی تقدم حق جامعه بر فرد، در مصادیق خاص حکم کند.

تمایز مشورت و عقل جمعی

#یادداشت
#حمیدرضاشب_بویی
#یادداشت_112
#جلسه_348
#مشخصات_اسلام
#تمایز_مشورت_و_عقل_جمعی

آنچه که در بحث شورا و واقعه جنگ احد مطرح می شود این است که بحث شورا با تکیه به عقل جمعی یکی است یا دو مفهوم متفاوت است؟

به نظر می آید آنچه که از شورا برداشت می شود مفهومی است که نتیجه محور است و تکیه به عقل جمعی ندارد و از آن جهت که نتیجه محور است با نخبگان موضوع مشورت را پیش می برد لذاست که در روایات هم داریم که:
إنَ‏ رَسُولَ اللَّهِ(ص) کَانَ‏ یَسْتَشِیرُ أَصْحَابَهُ ثُمَّ یَعْزِمُ عَلَى مَا یُرِید(وسائل الشیعه، ج 12، ص 44)

اما آنچه که از تکیه به عقل جمعی برداشت می شود این است که تا یک هماهنگی و فهم واحد و یکسان بر ذهن یک امت صورت نگیرد حرکت برخاسته از آن ها نیز دقیق نخواهد لذا می بایست متناسب با عقل و فکر جمعی حرکت ها را تنظیم کرد تا این پشتیبانی بتواند سامان بخش حرکت ها باشد.
اما از طرفی می توان به واقعه جنگ احد به این موضوع نیز استناد کرد زیرا که حضرت رسول صلوات الله علیه با اینکه نظر خودشان با اصحاب طرف شور متفاوت بود از آنها مشورت گرفت و به نظر آنان عمل کرد لذا این نشان از این داشت که در این شور ایشان به دنبال رشد هم بود یعنی به دنبال حرکت و رشد عقل آن جمع نیز بودند.

نهابتا می توان گفت که عقل جمعی و مشورت رابطه‌ی عموم و خصوص من وجه دارند.

رشد تشکیلاتی

بسم الله الرحمن الرحیم
#یادداشت
#محمد_حسن_زاده
#مشخصاتـاسلام
#یادداشت_139
#جلسه_348

رشد تشکیلاتی

از ویژگی های رهبر یک تشکیلات اسلامی،‌ میتوان میزان اعتنای او به نظرات دیگران و میزان دخیل کردن اعضای تشکیلات در تصمیم گیری ها را برشمرد. این یک رشد شخصیتی ضروری است که برای اسلامی شدن تشکیلات های مختلف در جبهه حزب الله باید به وجود آید و شاید بتوان تحقق چنین چیزی را مقدمه ظهور حضرت قائم عج دانست.
اگر تشکیلات بخواهد در طراز تمدن اسلامی قرار گیرد باید شیوه اداره ی خود را به نحوی طراحی کند که به جوشش اعضا منتهی شود و عقل جمعی در کارها حاضر باشد. اگر اینگونه نباشد تشکیلات سبب رشد اعضا نشده و عملا انسان تربیت نمیکند.
حضرت آقا درباره شهید بزرگوار بهشتی ره توصیفات بی نظیری در باب اداره ی جمع و چگونه رهبری آن دارند که ایشان چگونه مطالب همه اعضا را با سعه صدر فروان میشنید و چگونه به صورت جمعی کار را جمع بندی میکرد و به تصمیم می رساند.
حضرت آقا همچنین در جایی می فرمایند: اسلام همه چیز را جمعی کرده، حتی عبادت را یعنی شخصی ترین کار ادم را………….ما از روح جمعی اسلام دور مانده ایم.

اصل شورا؛ شیعه و سقیفه

#امید_فشندی
#یادداشت_205
#جلسه_348
#مشخصات_اسلام

🔰اصل شورا؛ شیعه و سقیفه

مقوله‌ی شورا در منظومه‌ی معارف مشهور شیعه مساوی است با غصب خلافت و انحراف از نصّ و خط اصیل اسلامی؛ لذا یك گره‌ی تاریخی است که در طول قرن‌ها در هویت فكری و فرهنگی شیعه – خصوصا نهاد حوزه – تنیده شده است و با مباحثات نظری نمی‌توان آن را تبیین و توجیه و به آن تشویق كرد.

نطفه‌ی هویت علمی ما در حوزه با قطع و حجیت شخصی بسته می‌شود و هیچ دریچه‌ای به روی دیگری گشوده نیست تا بخواهد دیگری را در فهم مطلب و كشف حقیقت به رسمیت بشناسیم و بشنویمش و با هم به جمع‌بندی برسیم.

البته پدیده‌ی انقلاب اسلامی و هم‌افزایی روحانیت و تشكیل مجلس خبرگان رهبری از اعجازهای انسانی حوزه در این دوران است كه بازخوانی آن تجربه و تشخصی عناصر زمینه‌ساز جمع‌گرای و هم‌افزایی می‌تواند از پیشران‌های اصلاحات فكری در این زمینه باشد.

25 آبان 1400

شوری و مردم سالاری

#یادداشت
#حسین_علیمردانی
#مشخصات_اسلام
#جلسه_348
#شوری
#مشورت
#مردم_سالاری

🔰شوری و مردم سالاری

در عصر حاضر ولی فقه از نخبگان و مسئولین که عقول جامعه هستند و با رأی مردم انتخاب شده اند، مشورت می گیرند.

اصلی ترین کارکرد این مشورت، ارزیابی سطح فهم عمومی جامعه است برای اتخاذ تصمیم هایی که در سطح فهم مردم باشد.

این یکی از اصول مردم سالاری دینی است. مردم برای اینکه رشد کنند باید سهمی در تصمیم گیری ها داشته باشند و عواقب تصمیمات خود را بپذیرند. رهبر جامعه هم تا جایی که خوف از دست رفتن نظام اسلامی در کار نباشد، با این فهم ها همراهی می کند.

رهبر یک جامعه ی اسلامی اساسا اعتقادی به تحمیل نظر خود به مردم ندارد زیرا قدرت حاکمیت را در همراهی مردم می بیند و اگر با فشار و تحمیل بخواهد نظر خود را به مردم تحمیل کند، پشتیبانی امت را از دست می دهد.

البته اینکه رهبر نظر خود را به مردم تحمیل نمی کند، به این معنا نیست که از خود نظر نداشته باشد! او صاحب نظر است، باید هم همین طور باشد، نظر خود را بیان می کند و از نخبگان می خواهد نظراتش را برای مردم تبیین کنند.

وقتی سطح فهم مردم پایین باشد و انتخاب ها و راهبردهای رهبر جامعه اسلامی به درستی تبیین نشود و مردم با او همراهی نکنند، ناچار رهبری مجبور است تا نظرات کارشناسان را اعمال کند و با مردم مدارا کند و راه تقیه را در پیش گیرد.

اهمیت جایگاه رهبری فرهنگی

#یادداشت
#مشخصات_اسلام
#مهدی_اعلایی
#یادداشت_69
#جلسه_348

اهمیت جایگاه رهبری فرهنگی
مجاهدانی که در صحنه (در هر جا و در هر گستره ای) مشغولند، اینقدر درگیر جزئیات صحنه هستند، که اصلا نمی توانند به فعالیت های علمی بپردازند و در حوزه مبانی کار کنند و فقط می توانند از اندوخته های سابق علمی خود، که بعضا خیلی زیاد هم نیست، بهره ببرند. آنها فقط به حل مسائل صحنه می اندیشند و به موضوعات مختلف، با دید حل مسئله در صحنه می نگرند.
اما کسانی که در حوزه مبانی فعالیت عمیق و شدید علمی می کنند، اصلا این جنس دغدغه ها را ندارند و اساسا، نباید و نمی توانند داشته باشند. چرا که اگر زیاد در این دغدغه ها فرو بروند، نمی توانند در فعالیت های ژرف علمی وارد شوند.
و چه دنیای متفاوتی است، دنیای این دو گروه! کسانی که به مبانی اتصال ندارند و در صحنه مشغولند و کسانی که در مبانی شنا می کنند و با صحنه بیگانه.
چقدر مهم است جایگاه رهبران فرهنگی، که حلقه وصل این دو گروه هستند. کسانی که مباحث دقیق علمی را اخذ کرده و تبدیل به مفاد گفتمانی کرده و تحویل می دهند به کسانی که سر صحنه هستند.
بنده به دلیل ارتباطاتی که با طلاب شهرستانی دارم، بسیار این عطش را از جانب آنها احساس می کنم. منبری هایی که به دنبال مطالب عمیق هستند، تا بتوانند عمق ببخشند به مطالبشان؛ ولی دستشان از حرف های عمیق کوتاه است. فعالان فرهنگی و اجتماعی که روز و شب در حال فعالیت هستند، ولی از جهت راهبردی و اندیشه ای خلأ بسیار جدی دارند و راه حلی هم، برای آن ندارند و …
از روز اولی که با عنوان رهبری فرهنگی آشنا شدم، تا به امروز، روز به روز بیشتر علاقه مند و شیفته کسب شایستگی های این رسالت می شوم. به امید آنکه بتوانیم در راستای انجام وظایف خود گام برداریم.

#شورا

#یادداشت
#مشخصات_اسلام
#سید_مصطفی_مدرس
#یادداشت_128
#جلسه_348
#شورا

🔰 با هم فهمی در اسلام: شورا راهبردی برای تحقق پروژه اثاره عقلانیت جمعی
یا
🔰شورا چیزی که در جمهوری اسلامی از معنا خالی شد!!!
🔴بخش اول
این فهرست شوراهای عالی برای تصمیم گیری در کشور است؛ در حالی که تصمیم گیری در قانون اساسی یا به عهده هیات وزیران است، یا منتخبی از وزیران یا نماینده ویژه رئیس جمهور با تصویب هیات وزیران (در امور ضروری) و یا مجلس شورای اسلامی.
اگر تصمیم کلان باشد هم سیاست‌های کلی نظام لازم است که مجرای آن در قانون اساسی تعیین شده.

1-شورای عالی انرژی
2-شورای عالی آمار
3-شورای عالی آب
4-شورای عالی خرما
5-شورای عالی هنر
6-شورای عالی امنیت ملی
7-شورای عالی انرژي اتمي
8-شوراي عالي پول و اعتبار
9-شوراي عالي فولاد
10-شوراي عالي طنز
11-شوراي عالي اقتصاد
‏12-شورای عالی قرآن
13-شورای عالی تصادفات
14-شورای عالی صادرات
15-شورای عالی حوزه های علمیه
16-شورای عالی صنایع
17-شورای عالی گمرک
18-شورای عالی حفاظت محیط زیست
19-شورای عالی صنایع دریایی
20-شوراي عالي استاندارد
21-شوراي عالي استانداری
22-شورای عالی استان‌ها
‏23-شوراي عالي بیمه
24-شورای عالی ثبت
24-شورای عالی سپاه
26-شوراي عالي بورس
26-شورای عالی اشتغال
28-شورای عالی جوانان
29-شوراي عالي حج و زیارت
30-شورای عالی انقلاب فرهنگي
31-شورای عالی حفاظت آثار باستانی
32-شورای عالی اقیانوس شناسی کشور
33-شورای عالی شوراي عالي زیست فناوری
‏34-شورای عالی مناطق آزاد تجاری–صنعتی
35-شورای عالی سازمان بنادر و کشتریانی
36-شورای عالی نقشه‌برداری کشور
37-شورای عالی هماهنگی ترابری
38-شورای عالی صنعت دریانوردی
39-شوراي عالي فناوری اطلاعات
40-شورای عالی فرهنگ و هنر
41-شورای عالی عمران مرزها
42-شوراي عالي بهداشت
‏43-شورای عالی سلامت
44-شورای عالی معادن
45-شورای عالی اوقاف
46-شورای عالی ورزش
47-شورای عالی اداری
48-شورای عالی بانک‌ها
49-شورای عالی مالیاتی
50-شورای عالی عشایری
51-شورای عالی الکترونیک
52-شورای عالی دفاع و امنیت
53-شوراي عالي اجرایی بهداشت
54-شورای عالی طرح‌های انقلاب
‏55-شورای عالی برنامه ریزی کشوری پیشگیری از عفونت HIV
56-شورای عالی سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی
57-شورای عالی هماهنگی صادرات خدمات فنی و مهندسی
58-شورای عالی نظارت بر دفتر خدمات حقوقی بین المللی
59-شورای عالی حمایت از انقلاب اسلامی مردم فلسطین
‏60-شورای عالی ستاد مبارزه با قاچاق و مواد مخدر
61-شورای عالی گسترش و نوسازی صنایع ایران
62-شورای عالی صندوق توسعه کشاورزی ایران
63-شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری
64-شورای عالی توسعه صادرات غیر نفتی
65-شورای عالی اطلاعات و جهانگردی
66-شورای عالی ایرانگردی و جهانگردی
‏67-شورای عالی انرژی اتمی
68-شورای عالی برنامه ریزی
69-شورای عالی اطلاع رسانی
70-شورای عالی سرمایه گذاری
71-شورای عالی تامین اجتماعی
72-شورای عالی شرکت‌های دولتی
73-شورای عالی هواپیمایی کشوری
74-شورای عالی کمیته ملی المپیک
75-شورای عالی رفاه و تامین اجتماعی
‏76-شورای عالی اجرای سیاست‌های اصل ۴۴
77-شورای عالی شرکت ملی نفت ایران
78-شورای عالی فرهنگ و آموزش عالی
79-شورای عالی پشتیبانی سواد آموزی
80-شورای عالی موسیقی صدا و سیما
81-شورای عالی انفورماتیک کشور
82-شورای عالی آموزش و پرورش
83-شورای عالی توسعه قضایی
84-شورای عالی فضایی
‏85-شورای عالی تهیه کنندگان
86-شورای عالی پژوهش ‌های علمی کشور
87-شورای عالی کمیسیون ملی آیسسکو
88-شورای عالی بررسی و تعیین الگوی مصرف
89-شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور
90-شورای عالی هماهنگی آموزش فنی و حرفه‌ای
91-شورای عالی برنامه ریزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
‏92-شورای عالی فضای مجازی
93-شورای عالی نظارت و بازرسی
94-شورای عالی مبارزه با جرم پولشویی
95-شورای عالی قطب‌های علوم پزشکی
96-شورای عالی استیناف فدراسیون فوتبال
97-شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور
98-شورای عالی امنیت فضای تبادل اطلاعات
‏99-شورای عالی خاک
100-شورای عالی آموزش‌های علمی – کاربردی
101-شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا
102-شورای عالی پیشگیری از تخریب و تصرف اراضی و منابع طبیعی

گفتمان جامع، هدایت گر زیست مردم

#یادداشت
#مشخصات_اسلام
#گفتمان_جامع
#محمد_هادی_جوهری
#یادداشت_125
#جلسه_348

 

🔰گفتمان جامع، هدایت گر زیست مردم🔰

گفتمان جامع، اندیشه دینی رایج بین مردم می باشد. البته مراد از اندیشه رایج بین مردم، آن اندیشه مطلوبی می باشد که باید در میان مردم ایجاد شود. لذا گفتمان جامع، اندیشه دینی فعلی را ویرایش کرده و تمام مطلوبیت هایی که براساس دغدغه های ملی باید به آن اضافه شود را در اندیشه دینی رقم می زند.
گفتمان جامع از دو چیز مهم تغدیه می کند، یکی اندیشه پایه توحیدی و دیگر دغدغه های ملی جامعه.
گفتمان جامع در بالای سر ذهن جامعه قرار دارد و وظیفه هدایت گری ذهن جامعه را دارد.
اگر گفتمان را آن ذهنیت فراگیری بدانیم که در جامعه مطالبه شده و تبدیل به زمزمه شده باشد. و از آن طرف ادعا این باشد که گفتمان جامع در بالای سر ذهن جامعه قرار دارد و وظیفه هدایت ذهن جامعه را دارد، فلذا شاید بتوان این گونه نتیجه گرفت که اساسا گفتمان جامع در صدد ویرایش شاکله فکری جامعه می باشد.
یعنی اندیشه دینی رایج بین مردم که هدایت گر تصمیمات و زیست مردم می باشد. و این اندیشه، شاکله فکری جامعه و مردم می باشد.

الهیات پشتیبان انقلاب اسلامی، اسلام سیاسی یا اسلام اجتماعی ( شماره 1 )

#یادداشت
#مشخصات_اسلام
#الهیات_انقلاب_اسلامی
#اسلام_اجتماعی
#اسلام_سیاسی
#محمد_هادی_جوهری
#یادداشت_126
#جلسه_348

🔰الهیات پشتیبان انقلاب اسلامی، اسلام سیاسی یا اسلام اجتماعی ( شماره 1 )🔰

در هویت و چیستی انقلاب اسلامی سخن های متفاوتی بیان می شود. اما ادعایی که در باب انقلاب اسلامی به شدت ویژه می باشد، تغذیه آن از تراث 1400 ساله ناب شیعی می باشد.
اما سوال اصلی در این باب این می باشد که تراث غنی شیعی با چه الهیاتی در صدد کمک و پشتیبانی از انقلاب اسلامی می باشد.
الهیات پشتیبان انقلاب اسلامی از چه اسلامی تغذیه می کند؟ آیا اسلام با خوانش سیاسی مادر و والده انقلاب اسلامی می باشد و یا اسلام با خوانش اجتماعی؟
اساسا تفاوت نگاه اسلامی اجتماعی و اسلامی سیاسی در چیست؟ کدام یک می تواند خود را ناب ترین خوانش از اسلام بداند؟
عده ای انقلاب اسلامی و امام خمینی را پرچمدار اسلامی سیاسی می دانند. و معتقدند که مرحوم امام خمینی با استفاده از خوانش سیاسی از اسلام، از انقلاب اسلامی، پشتیبانی کرد. و عده ای دیگر خلاف این ادعا را بیان می کنند.
اما مسئله را باید کمی ریشه ای تر بررسی کرد. در فضای علوم اجتماعی برای هر نظام اجتماعی، سه نظام واره کلان اقتصادی و فرهنگی و سیاسی تصویر می شود. و دعوا های متعددی در صحنه علوم اجتماعی بر سر زیربنایی این نظام واره ها برای یک نظام اجتماعی شده است. برخی مانند اندیشه غرب مدرن ، اقتصاد را زیربنای یک نظام اجتماعی میدانند. حال فرقی نمی کند که از طائفه لیبرالیسم ها باشند که این را یک امر شر ندانند و آن را با توجیه اهمیت نیاز های اولیه انسانی پاسخ دهند و یا از طائفه مارکسیست ها باشند که این را یک امر شری دانسته ولی به سبب چبر اجتماعی آن را بپذیرند.
گروهی دیگر هم مانند خوانش اسلام ناب و اسلام اجتماعی، فرهنگ را به عنوان زیر بنا برای یک نظام اجتماعی اتخاذ می کنند. آن ها معتقدند که با توجه این که روح انسان هویت اصلی و تمییز دهنده او می باشد و در یک نظام اجتماعی انسانی باید هویت انسانی انسان سخن بگوید، فلذا ادعا می کنند که این فرهنگ است که زیر بنا قرار می گیرد چرا که فرهنگ نماینده روح جامعه می باشد.
اما در این میان جریانی وجود ندارد که قائل به زیربنایی سیاست باشد. البته عده ای هستند که برای سیاست ارزش به سزایی قائل هستند و معقدند کا ساختار های حاکمیتی، مهم ترین و موثرترین عامل برای اداره جامعه و یک نظام اجتماعی می باشد. اما این را با بیان زیربنایی سیاست مطرح نکرده اند.
اما مسئله دومی که از باب مقدمه باید بدان پرداخت این است که در امر سیاسی و حاکمیتی همیشه نگاه بالا به پایین و تحکمی قرار دارد. اساسا امر سیاست برای اداره و حل مسئله های اجتماعی از رویکرد دستوری و حکومتی استفاده می کند. اما رویکرد فرهنگی این گونه نمی باشد. رویکرد فرهنگ در صدد ایجاد یک معنای متفاهم عمومی در میان مردم و جامعه است که این معنا با ابزارهای فرهنگی ایجاد خواهد شد. به تعبیر دیگر برای اداره جامعه با رویکرد فرهنگی حرکت پایین به بالا می باشد. و فرهنگ از خود اجتماع برای اداره خودش کمک می گیرد.
حال با استفاده از این دو مقدمه به سوال اصلی بپردازیم. انقلاب اسلامی به عنوان بهترین تقریر و خوانش از اسلام از کدام یک اسلام های سیاسی و یا اجتماعی به عنوان الیهات پشتیبان، تغذیه می کند؟

ادامه دارد…

الهیات پشتیبان انقلاب اسلامی، اسلام سیاسی یا اسلام اجتماعی (شماره 3)

#یادداشت
#مشخصات_اسلام
#الهیات_انقلاب_اسلامی
#اسلام_اجتماعی
#اسلام_سیاسی
#محمد_هادی_جوهری
#یادداشت_128
#جلسه_348

🔰الهیات پشتیبان انقلاب اسلامی، اسلام سیاسی یا اسلام اجتماعی (شماره 3)🔰

اما انقلاب اسلامی و حضرت امام در حقیقت از اسلام اجتماعی به عنوان پشتیبان و مدد رسان کمک و یاری گرفتند. اسلام اجتماعی فرهنگ را زیر بنای یک نظام اجتماعی می داند. البته نکته در این جاست که زیر بنا بودن فرهنگ به معنای عدم توجه به سیاست نمی باشد. بلکه به این معناست که سیاست نیز خود را با فرهنگ هماهنگ می کند. فلذا احکام سیاسی و حکومتی و دستوری زمانی صادر می شود که توانایی فهم آن توسط جامعه باشد. اسلام ناب در نزد حضرت امام، اسلام سیاسی نمی باشد. اسلام اجتماعی خوانش دقیق و درست از اسلام در نزد حضرت امام میباشد. در اسلام اجتماعی سیاست و حاکمیت هم نقش دارد. اما سیاست و حاکمیت بخشی از یک نظام اجتماعی می باشد. ایده حکمرانی حضرت امام بیشتر از آنکه حکومتی و سیاسی باشد، فرهنگی و اجتماعی می باشد. فلذا در تشکیل نهادهای ابتدای انقلاب این رویکرد به شدت خود را نشان می دهد. از بسیج سازندگی که مظهر تمام حکمرانی نوین فرهنگی حضرت امام بوده است تا سپاه پاسداران و کمیته امداد و …
فلذا ادعای ما این می باشد که الیهات تغذیه کننده انقلاب اسلامی ، الهیاتی از جنس اسلام اجتماعی می باشد نه از جنس اسلام سیاسی. و تمام هم و غم جریان نخبگانی باید فهماندن این مسئله به جامعه باشد.

شورا از نگاه شهید مطهری

#یادداشت
#مشخصات_اسلام
#مهدی_اعلایی
#یادداشت_68
#جلسه_348

شهید مطهری (رحمت الله علیه) یکی از مشخصات اسلام در بخش ایدئولوژی را، شورا مطرح می کنند و می فرمایند شورا اصلی پذیرفته شده است، در مواردی که نصی در آن زمینه نداریم.
استاد عزیز نیز، در این درس، دو نوع مشورت را بیان کردند؛ یکی اینکه شورا به گونه ای باشد، که جمع، با هم به تصمیم درباره چیزی برساند و دوم اینکه ولی پس از مشورت تصمیم گیری کند.
سوالی که برای بنده مطرح شده، اینست که آیا این دو نوع شورایی حکومت کردنِ ولیّ، به میزان اقتدار و مقبولیت او در جامعه بستگی ندارد؟
یعنی به نظر اینگونه است که وقتی ولی در موضع قدرت و مقبولیت بسیار زیاد باشد، تصمیمات را خودش پس از مشورت می گیرد و دیگران هم تبعیت و همراهی می کنند. اما وقتی ولی اقتدار خیلی زیاد نداشته باشد، با تصمیم و خرد جمعی همراهی می کند و شاید حتی نظر اصلی خود را هم، بیان نکند.
به عنوان مثال، خداوند خطاب به پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) که مقبولیت و اقتدار بسیار زیادی دارد، می فرماید : «وَ شاوِرْهُمْ فِی اْلأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَکّلْ عَلَى اللّهِ إِنّ اللّهَ یُحِبّ الْمُتَوَکِّلینَ» . اما امیرالمومنین (علیه السلام) تقریبا در همه موارد، با تصمیمات شورایی مردم همراهی می کند.
اگر برداشت بنده صحیح باشد، می توان گفت در سیره امامین انقلاب نیز، فارق از اصل مردم سالاری که جایگاه و اهمیت ویژه ای دارد، همراهی با مردم در برخی موارد، به دلیل اینست که اگر ولی نظر واقعی خود را اعمال کند، عموم جامعه با او همراهی نمی کنند و لذا، باید با تصمیم جمعی مردم همراهی کند، تا مردم به اشتباهات خود پی برده و رشد پیدا کنند …

رابطه لایه های مختلف اجتماع (فرهنگ – سیاست – اقتصاد)1

#يادداشت
#مشخصات_اسلام
#عقيل_رضانسب
#يادداشت_267 (بخش 1)
#جلسه_348

💠 رابطه لایه های مختلف اجتماع (فرهنگ – سیاست – اقتصاد)

اساساً دعوای اسلامی اجتماعی و اسلامی سیاسی غلط است.
اولا سیاست یکی از لایه های اجتماع است و نه در مقابل آن، ثانیاً اگر منظور از اسلام اجتماعی محوریت فرهنگ است، فرهنگ و سیاست دو لایه اجتماع هستند و قاعدتاً نمی شود یکی را نفی کرد مثل این می ماند که بگوییم یک پدیده ای که چند جزء دارد و هویتش به همین اجزاء هست یک جزئش نباشد، این یعنی هویت آن پدیده را مخدوش کردیم.
پس دعوا اساساً اینجاها نیست، بحث جدی این است که اگر جامعه را شامل سه لایه فرهنگ، سیاست و اقتصاد بدانیم، رابطه این لایه ها با هم به چه شکل است؟ یعنی برای پیشبرد اهداف اجتماعی اسلام جایگاه هر لایه چیست؟

هر پاسخی که یکی از لایه ها را حذف بکند پاسخ غلطی است.

فرهنگ مبنا و زیربنای اصلی، سیاست لایه بعدی و اقتصاد لایه ی رویین است، آن چیزی که غایات اجتماعی اسلامی است اهدافی اساسا فرهنگی است؛ یعنی جامعه ای سعادتمند است که اهداف فرهنگی اسلام در آن اقامه شده باشد، اما مسئله این است که اهداف فرهنگی چگونه اقامه می شوند؟
واقع این است که تا زمانی که حکومت و اقتدار حاکمیتی نباشد، بخش زیادی از اهداف فرهنگی را نمی شود اقامه کرد، چون حکومت طاغوت مانع از اجرای آن مطلوبیت های اسلامی می شود، و صد البته زمانی که حکومت طاغوت از سر راه برداشته شد، اینطور نیست که همه افراد جامعه دیگر خوب و متقی خواهند شد و فقط می ماند که حکومت اسلامی بیاید با ابزارهای فرهنگی مطلوبیت های فرهنگی را محقق کند.
وضعیت جامعه ای که از زیر یوغ طاغوت بیرون آمده (مخصوصاً با حضور پر هیمنه طواغیت که همیشه همینطور بوده و فی زماننا هذا هم شدیدتر است و شیطان توانسته یک تمدن تشکیل بدهد)؛ همیشه به این شکل است که وقتی اقتدارات حاکمیتی وجود نداشته باشد درصدی از جامعه که عمداً می خواهند مقابل مطلوبیت های فرهنگی شما بایستند، به مطلوبیت های فرهنگی شما عمل نخواهند کرد.
بگذریم که معمولاً منافع اقتصادی عده ای در اقامه نشدن مطلوبیت های فرهنگی اسلامی است و قطعاً این دسته هم به این راحتی از سر راه کنار نخواهند رفت، سرمایه داران زالو صفتی که با ربا خواری، خون مردم را در شیشه کرده اند با نصیحت پدرانه منافع مالی خود را کنار نخواهند گذاشت.
اگر تأکید روی زیر بنا بودن فرهنگ به گونه ای صورت بپذیرد که عملاً استفاده از ابزارهای اقتداری حاکمیتی برای پیشبرد اهداف فرهنگی نفی شود، (هر چند نظراً نه) همان عده قلیل اما قدرتمند با پر رویی هر چه تمام تر جلوی اقامه اهداف فرهنگی شما را خواهند گرفت و فرهنگی متفاوت از آن چیزی که شما می خواهید بر جامعه حاکم خواهند کرد.

به بیان دیگر آیا اهداف فرهنگی صرفاً با ابزارها و شیوه های فرهنگی اقامه می شوند یا باید ابزارهای سیاسی و اقتصادی مورد استفاده قرار بگیرند؟
اینجا هم بحث این نیست که یک هدف فرهنگی را صرفاً با ابزارهای اقتدار حاکمیتی و اقتصادی اقامه کنیم، بلکه سخن این است که تا زمانی که شما اقتدار حاکمیتی و استفاده از ابزار زور را به میدان نیاوری و تا زمانی که تأمین اقتصادی فرهنگ معارض خود را محدود نکنی؛ همچنان او با قدرت به حیات خویش ادامه می دهد و نه تنها جلوی اقامه فرهنگ مورد نظر تو را خواهد گرفت بلکه فرهنگ مورد نظر خود را مستقر خواهد کرد.

رابطه لایه های مختلف اجتماع (فرهنگ – سیاست – اقتصاد)

#يادداشت
#مشخصات_اسلام
#عقيل_رضانسب
#يادداشت_267 (بخش 2)
#جلسه_348

💠 رابطه لایه های مختلف اجتماع (فرهنگ – سیاست – اقتصاد)

یک نکته در مورد ابزارهای اقتدار حاکمیتی و استفاده از زور هم باید گفت که صرفاً وجود این ابزار مؤثر است و نبازی نیست که مدام و مکرر در حال استفاده از آن باشید. به عبارتی زمانی که شما بخواهید یک مطلوبیت فرهنگی را اقامه کنید همین که آن بخش اندک جامعه که پر رو هستند و می خواهند مقابل شما بایستند بدانند که شما در صورت لزوم از ابزار قدرت نیز استفاده می کنید، و چند باری هم استفاده از این را دیده یا چشیده باشد، دیگر با وقاحت و پر رویی همه مطلوبیت های فرهنگی شما را به سخره نخواهد گرفت. (وضعیتی که الان داریم!)
نکته دیگر در استفاده از ابزارهای اقتدار حاکمیتی این است که نحوه اعمال آن از موارد روشن است که جامعه نسبت به آن واکنش منفی نشان نمی دهد، تا آرام آرام به سمت مواردی که هنوز جامعه همراه نیست حرکت کنیم؛ به عنوان مثال الان برخورد با حرام خواری و احتکار و … در بازار یک امری است که جامعه همراه است و اگر شما چندین مورد را سفت و محکم برخورد کردی، آن وقت می توانی به سمت مطلوبیت هایی مثل پوشش ظاهری جامعه هم بروی و آنجا هم از مواردی که مردم همراه هستند مثل کشف حجاب کامل شروع می کنی!
تازه در همین مواردی که برخورد می شود، باید یک امتی وجود داشته باشد که سه وظیفه (دعوت به خیر – امر به معروف – نهی از منکر) را با هم انجام بدهند نه صرفاً بزن بهادر باشند و نهی از منکر بکنند.

واقع این است که جمهوری اسلامی با وجود اینکه اقتدار داشته است، اینقدر این اقتدار را اعمال نکرده است که آدم با خودش می گوید واقعاً ما دغدغه اقامه شریعت را داشتیم؟!
اینکه در اداره حکومت یک نگاه از بالا به پایین وجود دارد و این را نگاه سیاسی بنامیم که مورد نفی طرفین است، یعنی کسی که عدم استفاده از ابزارهای اقتدار حاکمیتی در این سال های انقلاب را نفی نمی کند که منظورش از استفاده این نگاه ضد فرهنگی و غلظ به سیاست نیست!

فرهنگ را صرفاً با ابزارهای فرهنگی نمی شود اقامه کرد، برای اقامه فرهنگ استفاده از ابزارهای اقتداری حاکمیتی و ابزارهای اقتصادی نیز ضروری است.

#يادداشت
#مشخصات_اسلام
#عقيل_رضانسب
#يادداشت_268 (بخش 1)
#جلسه_348

💠 اصل شورا در روایات

مرحوم شیخ حر عاملی در کتاب شریف وسائل الشیعه جلد 12 ذیل کتاب الحج یک بابی با عنوان «ابواب احکام العشره فی السفر و الحضر» آورده است، و حدود 7 باب را به بحث مشورت و شوری پرداخته است.
[همه روایات از همین ابواب آورده شده «ج12 صص 39-48» مگر مواردی که از کتب دیگر است که جلوی آن ها ذکر شده.]

9- بَابُ اسْتِحْبَابِ مَشُورَةِ الْعَاقِل‏
21- بَابُ اسْتِحْبَابِ مُشَاوَرَةِ أَصْحَابِ الرَّأْيِ‏
22- بَابُ اسْتِحْبَابِ مُشَاوَرَةِ التَّقِيِّ الْعَاقِلِ الْوَرِعِ النَّاصِحِ الصَّدِيقِ وَ اتِّبَاعِهِ وَ طَاعَتِهِ وَ كَرَاهَةِ مُخَالَفَتِهِ‏
23- بَابُ وُجُوبِ نُصْحِ الْمُسْتَشِيرِ
24- بَابُ جَوَازِ مُشَاوَرَةِ الْإِنْسَانِ مَنْ دُونَهُ‏
25- بَابُ كَرَاهَةِ مُشَاوَرَةِ النِّسَاءِ إِلَّا بِقَصْدِ الْمُخَالَفَةِ وَ اسْتِحْبَابِ مُشَاوَرَةِ الرِّجَالِ‏
26- بَابُ كَرَاهَةِ مُشَاوَرَةِ الْجَبَانِ وَ الْبَخِيلِ وَ الْحَرِيصِ وَ الْعَبِيدِ وَ السَّفِلَةِ وَ الْفَاجِرِ

روایات را به شکل زیر می شود صورت بندی کلی کرد:

1️⃣ جایگاه مشاوره
#الْحَزْمُ (دوراندیشی) مُشَاوَرَةُ ذَوِي الرَّأْيِ وَ اتِّبَاعُهُمْ.
لَا #مُظَاهَرَةَ (پشتیبان) أَوْثَقُ مِنَ الْمُشَاوَرَةِ / وَ لَا ظَهِيرَ كَالْمُشَاوَرَةِ
#لَنْ_يَهْلِكَ امْرُؤٌ عَنْ مَشُورَةٍ.
مَنْ شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَكَهَا فِي عُقُولِهَا
الِاسْتِشَارَةُ #عَيْنُ_الْهِدَايَةِ.
فَإِنَّ الْمَشُورَةَ #مُبَارَكَةٌ
#لَا_نَدِمَ مَنِ اسْتَشَارَ [بحار، ج‏72، ص: 100]
مَا عَطِبَ امْرُؤٌ اسْتَشَارَ [همان]
وَ مَثَلُ الْمَشُورَةِ مَعَ أَهْلِهَا مَثَلُ التَّفَكُّرِ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ [همان ص 103]
لَا رَأْيَ لِمَنِ انْفَرَدَ بِرَأْيِهِ. [همان ص 105]
ما استنبط الصّواب بمثل المشاورة [الحیاة ترجمه احمد آرام، ج‏1، ص: 315]

2️⃣ عاقبت عدم مشاوره
مَنْ لَا يَسْتَشِرْ #يَنْدَمْ
#خَاطَرَ_بِنَفْسِهِ [خود را به خاطر انداخت] مَنِ اسْتَغْنَى بِرَأْيِهِ

3️⃣ مقابل مشاوره استبداد رأی
مَنِ #اسْتَبَدَّ بِرَأْيِهِ #هَلَكَ وَ مَنْ شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَكَهَا فِي عُقُولِهَا

4️⃣ ویژگی کسانی که با آن ها مشورت گرفته می شود
اسْتَشِرْ فِي أَمْرِكَ‏ الَّذِينَ #يَخْشَوْنَ_رَبَّهُمْ.
شَاوِرْ فِي حَدِيثِكَ الَّذِينَ #يَخَافُونَ_اللَّهَ.
اسْتَشِرِ #الْعَاقِلَ مِنَ الرِّجَالِ #الْوَرِعَ
مُشَاوَرَةُ الْعَاقِلِ #النَّاصِحِ رُشْدٌ وَ يُمْنٌ وَ تَوْفِيقٌ مِنَ اللَّهِ
إِنَّ الْمَشُورَةَ لَا تَكُونُ إِلَّا بِحُدُودِهَا فَمَنْ عَرَفَهَا بِحُدُودِهَا وَ إِلَّا كَانَتْ مَضَرَّتُهَا عَلَى الْمُسْتَشِيرِ أَكْثَرَ مِنْ مَنْفَعَتِهَا لَهُ فَأَوَّلُهَا أَنْ يَكُونَ الَّذِي تُشَاوِرُهُ #عَاقِلًا وَ الثَّانِيَةُ أَنْ يَكُونَ #حُرّاً_مُتَدَيِّناً وَ الثَّالِثَةُ أَنْ يَكُونَ #صَدِيقاً_مُؤَاخِياً وَ الرَّابِعَةُ أَنْ #تُطْلِعَهُ_عَلَى_سِرِّكَ فَيَكُونَ عِلْمُهُ بِهِ كَعِلْمِكَ بِنَفْسِكَ
شَاوِرْ فِي أُمُورِكَ مِمَّا يَقْتَضِي الدِّينُ مَنْ فِيهِ خَمْسُ خِصَالٍ #عَقْلٌ وَ #حِلْمٌ وَ #تَجْرِبَةٌ وَ #نُصْحٌ وَ #تَقْوَى [بحار، ج‏72، ص: 103]

5️⃣ نباید خلاف مشاوره عمل کرد
فَإِذَا أَشَارَ عَلَيْكَ النَّاصِحُ الْعَاقِلُ #فَإِيَّاكَ_وَ_الْخِلَافَ فَإِنَّ فِي ذَلِكَ الْعَطَبَ.
اسْتَرْشِدُوا الْعَاقِلَ وَ #لَا_تَعْصُوهُ فَتَنْدَمُوا [بحار، ج‏72، ص: 100]
.

اصل شورا در روایات

#يادداشت
#مشخصات_اسلام
#عقيل_رضانسب
#يادداشت_268 (بخش 2)
#جلسه_348

💠 اصل شورا در روایات

6️⃣ اثر مشاوره گرفتن
مَا يَمْنَعُ أَحَدَكُمْ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ مَا لَا قِبَلَ لَهُ بِهِ أَنْ يَسْتَشِيرَ رَجُلًا عَاقِلًا لَهُ دِينٌ وَ وَرَعٌ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّهُ إِذَا فَعَلَ ذَلِكَ #لَمْ_يَخْذُلْهُ_اللَّهُ بَلْ #يَرْفَعُهُ_اللَّهُ وَ #رَمَاهُ_بِخَيْرِ_الْأُمُورِ وَ #أَقْرَبِهَا_إِلَى_اللَّهِ.

مَنِ اسْتَشَارَ لَمْ يَعْدَمْ عِنْدَ الصَّوَابِ #مَادِحاً وَ عِنْدَ الْخَطَاءِ #عَاذِراً. [بحار، ج‏72، ص: 104]
كسى كه مشورت كند ، اگر كارش را درست انجام دهد ، مردم او را بستايند و اگر به خطا رود ، معذورش دارند.

7️⃣ خیرخواهی برای مستشیر
مَنِ اسْتَشَارَ أَخَاهُ فَلَمْ يَنْصَحْهُ مَحْضَ الرَّأْيِ سَلَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ رَأْيَهُ.

8️⃣ کسانی که نباید با از آن ها مشورت گرفت
يَا عَلِيُّ لَيْسَ عَلَى #النِّسَاءِ جُمُعَةٌ إِلَى أَنْ قَالَ وَ لَا تَوَلِّي الْقَضَاءِ وَ لَا تُسْتَشَارُ يَا عَلِيُّ سُوءُ الْخُلُقِ شُؤْمٌ وَ طَاعَةُ الْمَرْأَةِ نَدَامَةٌ يَا عَلِيُّ إِنْ كَانَ الشُّؤْمُ فِي شَيْ‏ءٍ فَفِي لِسَانِ الْمَرْأَةِ.
يَا عَلِيُّ لَا تُشَاوِرَنَّ #جَبَاناً فَإِنَّهُ يُضَيِّقُ عَلَيْكَ الْمَخْرَجَ وَ لَا تُشَاوِرَنَّ #بَخِيلًا فَإِنَّهُ يَقْصُرُ بِكَ عَنْ غَايَتِكَ وَ لَا تُشَاوِرَنَّ #حَرِيصاً فَإِنَّهُ يُزَيِّنُ لَكَ شَرَهاً وَ اعْلَمْ أَنَّ الْجُبْنَ وَ الْبُخْلَ وَ الْحِرْصَ غَرِيزَةٌ يَجْمَعُهَا سُوءُ الظَّنِّ.

فَلَا تَسْتَشِرِ #الْعَبِيدَ وَ #السَّفِلَةَ فِي أَمْرِكَ فَإِنَّكَ إِنِ ائْتَمَنْتَهُمْ خَانُوكَ وَ إِنْ حَدَّثُوكَ كَذَبُوكَ وَ إِنْ نُكِبْتَ خَذَلُوكَ وَ إِنْ وَعَدُوكَ بِوَعْدٍ لَمْ يَصْدُقُوكَ.

لَا تُشَاوِرْ مَنْ #لَا_يُصَدِّقُهُ_عَقْلُكَ [بحار، ج 72، ص 103]
لَا تُشِرْ عَلَى #مُسْتَبِدٍّ_بِرَأْيِهِ وَ لَا عَلَى #وَغْدٍ وَ لَا عَلَى #مُتَلَوِّنٍ وَ لَا عَلَى #لَجُوجٍ [همان، ص 104]

ما و سقیفه، شورا و تقسیم قدرت

#مشخصات_اسلام
#یادداشت
#احمد_قوی
#یادداشت_86
#جلسه_348

ما و سقیفه، شورا و تقسیم قدرت

نوع مناسباتی که شیعیان و اهل سنت در طول تاریخ با بسیاری از مفاهیم برقرار کرده اند تا حد قابل توجهی متاثر از نزاع سیاسی سنگینی است (غدیر یا سقیفه) که این دو جریان را از هم جدا کرده است. حتی ثمرات این اختلاف خود را در اصول فقه هم نشان داده جایی که ما بر خلاف سنی مذهبان برای اجماع بماهو اجماع ارزشی قائل نیستیم مگر این که کاشف از نظر شارع (معصوم) باشد. و این آرمانخواهی ناب را مستند به روایاتی همچون ” لا تستوحشوا فی طریق الهدی لِقِلَّة اهله “می نماییم.
در حالی که به نظر می رسد اهل سنت در اصل برای تدارک منطقی سقیفه ، اجماع را در اصول فقه تئوریزه کرده باشند و البته در این بین به احادیثی مثل ” لا تجتمع الامتی علی الضلاله” هم تمسک می جویند
اما اینکه شیعه حقیقتا با اجماع و شورا مشکل دارد یا نه خود جای تامل است؟ به بیان دیگر آیا واقعا ما با اجماع و شورا مشکل داریم یا اینکه بر خلاف این تصور، آن چیزی که شیعه با آن مشکل دارد نه شورا و اجماع بلکه زد و بندهای سیاسی و تقسیم قدرت به اسم شورا و یا اجماع مخالف است؟
آیا وحدت حول حبل الله که به نوعی حاصل مصدر شورای مدنظر اسلام است با هر زد و بندی به اسم شورا و اجماع حاصل می شود یا اینکه ساز وکار شورا و رسیدن به اجماع باید با دیگر اصول اساسی اسلام مثل حق طلبی همخوانی داشته باشد؟؟

جایگاه و قلمرو شورا

#یادداشت
#مشخصات_اسلام
#سید_ابراهیم_رضوی
#یادداشت_14
#جلسه_348

♦️جایگاه و قلمرو شورا

اصل ضرورت شورا شکی در آن نیست اما باید بحث کرد که شورا به مثابه یک رویکرد محیط بر دیگر امور، ارزشمند است یا به مثابه یک ملاحظه و روش حل مسأله
🔸اگر به مثابه یک رویکرد است، این سوال مطرح می شود که چرا در بعضی از موارد، شورا به عنوان ملاک، قرار نگرفته است مثل انتخاب امام جامعه یا شریعت و احکام و بایدهای فردی و اجتماعی. آیا امام زمان عج در زمان حکومت مهدوی، بیشتر امورات را با شورا حل می کنند؟
شاید در جواب گفته شود، این موارد استثنا است اما گاهی بعضی از استثناها، انسان را در دیگر موارد نیز به شک وا می دارد.

🔸سوال این است که اساسا ملاک واقعی حسن شورا چیست، که بر اساس همان ملاک، قلمرو شورا را بیابیم؟
▪️آیا پیامبر ص و ائمه، رویکرد رهبری و تربیتیشان با مردم، شورایی بوده است یا از شورا به عنوان یک روش در امر رهبری استفاده می کردند؟
▪️آیا شورا از باب فوائدی بر خودش مترتب می شود، موضوعیت پیدا می کند یا اینکه شورا صرفا طریقی است برای رسیدن هرچه بهتر به بهترین هدف و تصمیم؟
▪️آیا شورا برای کشف حقیقت یا حقانیت هم قابل استفاده است؟ آیا می توان در امر فقاهت و استنباط و کشف نظریه دین هم از شورا استفاده کرد؟ یا شورا صرفا در حوزه عملی و اجرایی، قابل استفاده است؟